Όλα όσα χρειάζεται να ξέρετε για τα τεχνητά μέλη
Τι είναι τα τεχνητά μέλη, πώς λειτουργούν, ποια είδη υπάρχουν για άνω και κάτω άκρα και πώς επιλέγεται το κατάλληλο, σε έναν απλό οδηγό για ασθενείς και οικογένειες.
Τα τεχνητά μέλη, που λέγονται επίσης προσθετικά ή πρόσθετα μέλη (προθέσεις), είναι ιατροτεχνολογικά προϊόντα που αντικαθιστούν ένα μέλος του σώματος που λείπει. Αν κάποιος έχει χάσει χέρι ή πόδι από ατύχημα ή πάθηση, ή έχει γεννηθεί χωρίς αυτό, ένα σωστά προσαρμοσμένο τεχνητό μέλος μπορεί να βελτιώσει σημαντικά την καθημερινότητά του: να περπατά, να πιάνει αντικείμενα, να εργάζεται και να αθλείται.
Με μια ματιά
- Τα τεχνητά μέλη χωρίζονται σε δύο μεγάλες κατηγορίες: άνω άκρων (από τον ώμο έως τα δάχτυλα) και κάτω άκρων (από το ισχίο έως το πέλμα).
- Κάθε πρόθεση αποτελείται από τη θήκη (socket), το σύστημα ανάρτησης και τα λειτουργικά εξαρτήματα (π.χ. γόνατο, πέλμα, παλάμη).
- Κινούνται με τη δύναμη του σώματος, με μηχανικούς μηχανισμούς ή ηλεκτρονικά (μυοηλεκτρικά και με μικροεπεξεργαστή).
- Η επιλογή γίνεται εξατομικευμένα, σε συνεργασία με τον ιατρό σας και τον τεχνορθοπαιδικό.
- Ο ΕΟΠΥΥ αποζημιώνει τεχνητά μέλη μέσω συμβεβλημένων παρόχων, με γνωμάτευση ιατρού και συμμετοχή 25%.
Τι είναι τα τεχνητά μέλη;
Η προσθετική είναι ο κλάδος που ασχολείται με την τεχνητή αντικατάσταση εξωτερικών μερών του σώματος, μετά από ακρωτηριασμό ή σε εκ γενετής έλλειψη άκρου. Το τεχνητό μέλος δεν «αντιγράφει» απλώς το σχήμα του χεριού ή του ποδιού. Σκοπός του είναι να αποκαταστήσει όσο γίνεται τη λειτουργία, δηλαδή τη στήριξη, τη βάδιση, το πιάσιμο, και ταυτόχρονα την εμφάνιση.
Κάθε πρόθεση κατασκευάζεται ή προσαρμόζεται ατομικά από τον τεχνορθοπαιδικό, με βάση το κολόβωμα (το τμήμα του άκρου που παραμένει), τις ανάγκες και τους στόχους του ανθρώπου που θα τη φορέσει. Συχνές αιτίες ακρωτηριασμού είναι τα ατυχήματα, οι αγγειακές παθήσεις και οι επιπλοκές του σακχαρώδη διαβήτη.
Τεχνητά μέλη – κατηγορίες
Τα τεχνητά μέλη χωρίζονται σε δύο μεγάλες κατηγορίες, ανάλογα με το άκρο και το επίπεδο ακρωτηριασμού. Μια συνολική εικόνα όλων των λύσεων θα βρείτε στη σελίδα Τεχνητά μέλη άνω και κάτω άκρων.
1. Τεχνητά μέλη άνω άκρων
Τα πρόσθετα μέλη άνω άκρων καλύπτουν όλα τα επίπεδα ακρωτηριασμού, από τον ώμο έως τα δάχτυλα:
- Απεξάρθρωση ώμου
- Βραχιόνιες προθέσεις (τεχνητά χέρια), για ακρωτηριασμό πάνω από τον αγκώνα
- Αντιβράχιες προθέσεις, για ακρωτηριασμό κάτω από τον αγκώνα
- Προθέσεις παλάμης και δακτύλων σιλικόνης
2. Τεχνητά μέλη κάτω άκρων
Τα πρόσθετα μέλη κάτω άκρων αφορούν όλα τα επίπεδα, από το ισχίο έως το άκρο πόδι:
- Απεξάρθρωση ισχίου
- Μηριαίες προθέσεις, για ακρωτηριασμό πάνω από το γόνατο
- Απεξάρθρωση γόνατος
- Κνημιαίες προθέσεις, για ακρωτηριασμό κάτω από το γόνατο
- Προθέσεις σιλικόνης πέλματος (Chopart, Lisfranc, δάχτυλα)
Από τι αποτελείται ένα τεχνητό μέλος;
Ανεξάρτητα από το είδος, κάθε πρόθεση έχει μερικά βασικά μέρη:
- Θήκη (socket): το τμήμα που «αγκαλιάζει» το κολόβωμα. Είναι το πιο εξατομικευμένο κομμάτι και καθορίζει σε μεγάλο βαθμό την άνεση. Στις μηριαίες προθέσεις χρησιμοποιούμε και ανατομικές θήκες τύπου M.A.S.
- Επένδυση σιλικόνης (liner): μια μαλακή «κάλτσα» σιλικόνης ανάμεσα στο δέρμα και τη θήκη, που προστατεύει το δέρμα και βοηθά στη συγκράτηση.
- Σύστημα ανάρτησης: ο τρόπος με τον οποίο η πρόθεση μένει σταθερά στη θέση της (π.χ. με ακίδα, κενό αέρος ή ιμάντες).
- Λειτουργικά εξαρτήματα: στο πόδι, το γόνατο, ο άξονας και το πέλμα· στο χέρι, ο αγκώνας, ο καρπός και η παλάμη ή η αρπάγη.
- Κάλυμμα: αισθητικό ή προστατευτικό περίβλημα, από αφρώδες υλικό έως εξατομικευμένα καλύμματα.
Πώς λειτουργούν τα τεχνητά μέλη;
Ο τρόπος κίνησης διαφέρει ανάλογα με το άκρο και την τεχνολογία. Οι βασικές κατηγορίες είναι:
- Κίνηση από το ίδιο το σώμα: σε ένα τεχνητό χέρι, η κίνηση του ώμου μεταφέρεται μέσω ιμάντων και συρματόσχοινων στην πρόθεση, για παράδειγμα για να ανοίξει ή να κλείσει η αρπάγη.
- Μηχανικοί μηχανισμοί: στα κάτω άκρα, μηχανικά, πνευματικά ή υδραυλικά γόνατα ελέγχουν την κάμψη κατά τη βάδιση, ενώ τα δυναμικά πέλματα αποδίδουν μέρος της ενέργειας του βήματος. Στο χέρι, ορισμένες προθέσεις διαθέτουν κουμπιά ή διακόπτες για συγκεκριμένες κινήσεις.
- Μυοηλεκτρική λειτουργία: ηλεκτρόδια στη θήκη «διαβάζουν» τα ηλεκτρικά σήματα που παράγουν οι μύες όταν συσπώνται, και ένας μικρός κινητήρας εκτελεί την κίνηση. Οι προθέσεις αυτές χρειάζονται επαναφορτιζόμενη μπαταρία, αλλά δεν απαιτούν ιμάντες για να λειτουργήσουν. Περισσότερα στο άρθρο για τις μυοηλεκτρικές βραχιόνιες προθέσεις.
- Έλεγχος με μικροεπεξεργαστή: στα κάτω άκρα, αισθητήρες και μικροεπεξεργαστής προσαρμόζουν το γόνατο ή το πέλμα σε κάθε βήμα. Αυτή είναι η λεγόμενη βιονική τεχνολογία.
Τεχνητά μέλη: ποιο είναι το κατάλληλο για εσάς;
Κάθε άνθρωπος είναι διαφορετική περίπτωση. Γι' αυτό η επιλογή του κατάλληλου τεχνητού μέλους βασίζεται σε συγκεκριμένα ερωτήματα:
- Ποιο είναι το επίπεδο του ακρωτηριασμού και ποια η κατάσταση του κολοβώματος;
- Υπάρχει μυϊκή δύναμη και, αν ναι, σε ποιο βαθμό;
- Ποιο είναι το επίπεδο δραστηριότητας: κίνηση μέσα στο σπίτι, βάδιση στην πόλη, εργασία, αθλητισμός;
- Η πρόθεση χρειάζεται κυρίως για λειτουργικούς λόγους, για την εμφάνιση ή για συνδυασμό των δύο;
Με βάση τις απαντήσεις του ίδιου του ασθενούς και τις οδηγίες του θεράποντος ιατρού, σχεδιάζεται η πρόθεση που ταιριάζει στις ανάγκες του. Αναλυτικά βήματα θα βρείτε στον οδηγό επιλογής προσθετικού μέλους.
Καλύπτει ο ΕΟΠΥΥ τα τεχνητά μέλη;
Ναι. Τα τεχνητά μέλη άνω και κάτω άκρων περιλαμβάνονται στις παροχές του ΕΟΠΥΥ (άρθρο 46 του Ενιαίου Κανονισμού Παροχών, ΦΕΚ Β' 2106/2025). Χρειάζεται γνωμάτευση από ιατρό αντίστοιχης ειδικότητας και προμήθεια από συμβεβλημένο πάροχο, ενώ η συμμετοχή του ασφαλισμένου είναι συνήθως 25%. Οι ανώτατες αποζημιούμενες τιμές ανά εξάρτημα ορίζονται στο ΦΕΚ Β' 1079/2022.
Η εταιρεία μας είναι συμβεβλημένη με τον ΕΟΠΥΥ. Αναλυτικά τα βήματα στη σελίδα αποζημίωση ΕΟΠΥΥ, ενώ για το κόστος διαβάστε το άρθρο πόσο κοστίζει ένα τεχνητό πόδι. Οι πληροφορίες ισχύουν κατά την ημερομηνία ενημέρωσης.
Πώς δουλεύουμε στο εργαστήριό μας
Στα Ορθοπεδικά Χλαμίδης κατασκευάζουμε τεχνητά μέλη από το 1952, στο εργαστήριό μας στην Εγνατία 101 στη Θεσσαλονίκη. Η διαδικασία έχει συνήθως τα εξής στάδια:
- Αξιολόγηση: συζητάμε τις ανάγκες σας, εξετάζουμε το κολόβωμα και μελετάμε τη γνωμάτευση του ιατρού.
- Μετρήσεις και εκμαγείο: παίρνουμε τις διαστάσεις που χρειάζονται για τη θήκη.
- Δοκιμή: δοκιμάζετε την πρόθεση και κάνουμε τις απαραίτητες προσαρμογές στην εφαρμογή και την ευθυγράμμιση.
- Παράδοση και εκπαίδευση: μαθαίνετε να φοράτε, να χρησιμοποιείτε και να φροντίζετε το τεχνητό μέλος, στον ειδικό χώρο εκμάθησης που διαθέτουμε.
- Παρακολούθηση: τακτικοί έλεγχοι, ρυθμίσεις και συντήρηση.
Συνεργαζόμαστε με κατασκευαστικούς οίκους όπως οι Ottobock, Össur και Endolite.
Αν εσείς ή κάποιος δικός σας χρειάζεται προσθετική φροντίδα, επικοινωνήστε μαζί μας ή καλέστε στο 2310 282 894 για να κλείσετε μια αξιολόγηση.
